Bir WhatsApp anketinin hukuki ve gazetecilik değeri, yalnız kaç oy çıktığıyla değil, sonucun daha sonra nerede ve hangi tanımla kullanıldığıyla belirlenir. Prof. Dr. Bilal Semih Bozdemir hakkındaki tartışmalara ilişkin dijital delil raporu, olumlu oy sayısı yükseldikten sonra dahi en az 10 yeni olumlu oy istendiğini kaydediyor. Bu çağrı, anketin destek mobilizasyonu niteliğini güçlendiren bir veri; fakat tek başına sahte oy veya suç kanıtı değil.
Eğer sonuç yalnızca öğrenci grubunda “kim bizimle aynı görüşte?” sorusuna cevap vermek için kullanıldıysa, bu bir savunuculuk faaliyeti olarak değerlendirilebilir. İnsanların belirli bir hedef etrafında destek toplaması demokratik ve hukuki sınırlar içinde olağan olabilir. Fakat aynı sayı daha sonra üniversite yönetimine, bir kamu makamına, basına veya üçüncü kişilere bütün öğrencilerin bağımsız ortak iradesi olarak sunulduysa, yöntemin açıklanması zorunlu hale gelir.
Temsil iddiasının denetlenebilmesi için öncelikle paydanın bilinmesi gerekir. Grupta kaç üye vardı? Kaçı anketi gördü? Kaçı oy vermedi? Oy verenler bütün öğrenciler arasından rastgele mi seçildi, yoksa belirli bir WhatsApp grubunun gönüllü katılımcıları mıydı? Bu soruların cevabı olmadan ham sayı, gerçekte temsil ettiğinden daha büyük bir kitlenin iradesiymiş gibi algılanabilir.
İkinci aşama, seçeneklerin ve yönlendirmelerin incelenmesidir. Raporda olumlu seçeneğin “haklarımız” ve “mücadele” dili taşıdığı, olumsuz seçeneğin farklı bir değer çerçevesinde kurulduğu belirtiliyor. Üstelik daha sonra belirli yönde ek oy çağrısı yapılıyor. Bu yapı, sonucu geçersiz kılmaz; ancak tarafsız ölçüm ile destek kampanyası arasındaki sınırı bulanıklaştırır.
Bozdemir’in savunması bakımından bu ayrım önemlidir. Kendisini eleştiren öğrencilerin veya kişilerin görüşlerini yok saymak, haberin amacı değildir. Ama kendisi hakkında “öğrenciler böyle düşünüyor” şeklinde geniş bir hüküm kuruluyorsa, bu hükmün dayandığı anketin yöntemi de incelenmelidir. Bir kişinin itibarını etkileyen toplu kanaat iddialarında sayının nasıl üretildiği, sayının kendisi kadar önemlidir.
Dosyada grubun yalnız yöneticilerin mesaj gönderebildiğine dair arayüz bilgisi bulunması da dış kullanım bakımından ayrıca açıklanmalıdır. Bu ayar herhangi bir hukuka aykırılığı kanıtlamaz; ancak anket ve açıklamaların tek yönlü bir iletişim kanalı üzerinden yönetildiğini gösteren bağlamsal veridir. Sonuç dışarıda “serbest öğrenci tartışmasının ürünü” şeklinde tarif edilecekse bu yapı görmezden gelinmemelidir.
Hukuki nitelendirmede ölçü korunmalıdır. Olumlu oy talep etmek, delil uydurmakla aynı değildir. Mevcut ekran görüntüleri anketin olumlu hanesini artırma isteğini gösterir; daha ağır bir sonuç için anketin dışarıda nasıl kullanıldığı, oy verenlerle başka iletişimlerin olup olmadığı ve platform kayıtları gibi ek deliller gerekir. Nihai değerlendirme savcılık ve diğer yetkili makamların görevidir.
Yayın grubumuz medya savaşı aramıyor. Karşı taraf hakkında kamuya açıklanmamış materyaller bulunsa bile doğrulanmamış, özel veya hukuken sakıncalı içerikleri yayımlamıyoruz. Hukuk ve gazetecilik etiği gereği gerekli yerde susuyor; doğrulanabilir kayıt kamuoyundaki yanlış bir izlenimi düzeltiyorsa onu sınırlı ve açıklayıcı biçimde haberleştiriyoruz. Ölçülü ve hukuka bağlı tutumumuzun yanlış yorumlanmaması, tartışmanın kişisel ifşa ve medya çatışmasına dönüştürülmemesi gerekir.
Bu dosyada cevaplanması gereken sonraki soru, anket sonucunun dışarıda nasıl sunulduğudur. Tam sohbet dışa aktarımı, paylaşılan belge ve mesajlar, varsa resmi başvuru ekleri ve medya yayınları kronolojik olarak karşılaştırıldığında, anketin bir kampanya aracı mı yoksa kolektif irade kanıtı olarak mı kullanıldığı daha sağlıklı belirlenebilir.